Điện Cần Chánh – Nơi làm việc của vua Nguyễn

Đại nội Huế

Nằm trên trục chính của hệ thống Hoàng cung Huế và tọa lạc bên trong Tử Cấm Thành, điện Cần Chánh giữ một vai trò rất quan trọng trong sinh hoạt của triều đình và hoàng gia nhà Nguyễn.

Đây là nơi vua làm việc văn phòng hàng ngày, và những khi nhiều việc thì làm cả ban đêm nữa. Ngoài ra, điện Cần Chánh cũng đã được dùng vào một số công việc khác, chẳng hạn như:

  • Tổ chức lễ Thường triều mỗi tháng 4 lần vào các ngày 5, 10, 20, 25 âm lịch (Lễ Đại triều thì tổ chức ở điện Thái Hòa).
  • Vua tiếp kiến sứ bộ ngoại quốc, các thành viên trong hoàng tộc hoặc các đại thần đến chiêm bái, bái mạng.
  • Nơi diễn ra các buổi yến tiệc và ca múa trong những dịp vui mừng (khánh hỷ) mang tính quốc gia và hoàng gia.

Tuy Tử Cấm Thành là khu vực dành riêng cho các sinh hoạt mang tính “thâm cung” hoặc “nội đình” của hoàng gia, nhưng trên thực tế, điện Cần Chánh chưa phải là nơi cách biệt hẳn với thế giới bên ngoài. Nó vẫn còn là nơi sinh hoạt chung giữa vua và một số thành phần quan trọng khác ngoài hoàng gia ở một mức độ có giới hạn. Bưc bình phong dài ngăn sau điện Cần Chánh mới thực sự là chỉ giới ngăn cách sinh hoạt giữa triều đình và gia đình nhà vua.

Điện Cần Chánh là một trong những công trình kiến trúc xuất hiện sớm nhất ở Hoàng cung Huế. Ngôi điện này đã được xây dựng từ tháng 4 – 1804 đến tháng 3 -1805. Sau đó, nó đã được trùng tu nhiều lần, vào các năm 1811, 1827, 1831, 1850… điện Cần Chánh không nằm đơn lẻ, chung quanh nó còn có một số công trình kiến trúc phối thuộc.

Trước mặt điện Cần Chánh là Đại Cung Môn, cửa chính của Tử Cấm Thành. Đại Cung Môn là một công trình kiến trúc bằng gỗ có 5 gian, lợp ngói ống hoàng lưu ly, bên trong trổ ra 3 cửa vòm làm 3 lối đi: lối chính giữa dành cho vua, 2 lối 2 bên dành cho đình thần và các thành phần khác trong đoàn Ngự đạo. Giữa Đại Cung Môn và điện Cần Chánh là một cái sân rộng lát gạch Bát Tràng, chỉ có đường Dũng đạo (đường dành riêng cho vua đi) nằm ở trục chính là lót đá Thanh. Ngày xưa, cái sân này được gọi là sân Thường triều hoặc là sân Bái mạng. Hai bên đường Dũng đạo, đặt 2 cái vạc đồng rất lớn đúc vào những năm 1660 và 1662 thời chúa Nguyễn Phúc Tần. Gần 2 rìa sân là 2 dãy “phẩm sơn” bằng đá Thanh ghi rõ phẩm trật để các quan nhìn vào đó mà sắp hàng khu đứng dự lễ. Ở 4 góc sân trồng 4 cây ngô đồng, biểu tượng của sự thái bình. Hai bên sân là 2 nhà phục vụ của điện Cần Chánh, gọi là nhà Tả Vu và nhà Hữu Vu. Mỗi nhà 5 gian 2 chái, được dùng vào các công việc khác nhau tùy theo từng giai đoạn lịch sử, nhưng đều liên quan đến những sinh hoạt của vua. Bốn dực lang có mái che nối Đại Cung Môn với Tả Vu, Hữu Vu và nối 2 nhà này với điện Cần Chánh. Mái của 4 dực lang và Tả Hữu Vu đều lợp bằng ngói ống thanh lưu ly. Ở xa xa 2 bên điện Cần Chánh còn có 2 ngôi điện tương đối nhỏ với mặt bằng hình vuông, cũng lợp ngói thành lưu ly. Đó là điện Văn Minh và điện Võ Hiển, nơi vua họp bàn với các triều thần cao cấp về việc văn và việc võ.

Riêng điện Cần Chánh là tòa nhà lớn nhất trong khu vực này. Nó được thiết kế theo kiến trúc đặc biệt của loại cung điện Huế: trùng lương trùng thiềm. Chính doanh (nhà sau) có 5 gian 2 chái kép và tiền doanh có 7 gian 2 chái đơn; nối lại với nhau bằng trần thừa lưu. Mái điện lợp ngoái hoàng lưu ly. Cuối các bờ nóc và bờ quyết đắp hình hồi long (rồng quay đầu lại). Giữa bờ nóc là bình thiên hồ bằng pháp lam, có 2 con rồng ở 2 bên chầu vào.

Nền điện cao 0.97m, vỉa ốp bằng đá Thanh, mặt trước trổ 3 bậc thềm để lên xuống, mỗi bậc thềm có 5 bậc cấp, cũng xây bằng đá Thanh. Bộ vì kèo chồng rường giả thủ ở tiền doanh được chạm trổ rất tỉ mỉ và công phu. Các liên ba thành vọng đều được được chia ra thành ô hộc và trang trí theo lối nhất thi nhất họa.

Trong lần trùng tu điện Cần Chánh vào năm 1899 dưới thời Thành Thái, nền điện bằng gạch Bát Tràng được thay thế bằng gạch hoa; và trong lần trùng tu vào năm 1923 dưới tời Khải Định, bộ sườn bằng gỗ của ngôi điện này đã được sơn son thếp vàng một cách lộng lẫy.

Với quy mô to lớn gần bằng điện Thái Hòa, điện Cần Chánh là một công trình kiến trúc đẹp tuyệt với. Nội ngoại thất của nó đều được trang trí vô cùng hoàn mỹ và trang hoàng cực kỳ sang trọng. Ngoài các chức năng chính và phụ nói trên, ngôi điện này còn là nơi trưng bày rất nhiều bảo vật bằng vàng, bằng ngọc, bằng sứ, bằng gỗ quí hiếm nhất trong nước, có giá trị vô lượng. Vào năm 1913, một quan chức người Pháp, Robert R. de la Susse, sau khi chiêm ngưỡng những bảo vật đó, đã nhận định: “Có thể xem đây như một Bảo tàng độc đáo vì nét dị biệt, sự chọn lọc và tính phong phú của các bảo vật”.

Nhưng đáng tiếc thay, điện Cần Chánh đã bị đốt cháy vào đầu tháng 2 năm 1947, chỉ còn lại cái nền. Đến năm 1981, UNESCO và nhà nước VIệt Nam đã có ý định phục hồi ngôi điện này với kinh phí dự tính là là 1.300.000 USD. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa thực hiện được ý định tốt đẹp đó.

Thông tin du lịch:

Khu vực điện Cần Chánh hiện nay chỉ còn lại nhà Tả Vu, Hữu Vu và một bức bình phòng cao, dài. Còn điện Cần Chánh thì chỉ còn lại nền móng. Sau khi ra khỏi điện Thái Hòa thì các bạn sẽ thấy nền móng của Đại Cung Môn (cửa chính vào Tử Cấm Thành). Sau Đại Cung Môn là nền móng của điện Cần Chánh (cách 1 cái sân), ngay trước bức bình phong.

Tham khảo: Phan Thuận An – HUẾ – Kinh Thành và Cung Điện

Nếu lần đầu du lịch Huế thì các bạn tham khảo thêm thông tin ở bài viết bên dưới:

Du lịch Huế: Ăn gì ? Chơi gì ? và Ở đâu ?

Mời các bạn ghé đọc chuỗi bài viết trong chuyên mục KHÁM PHÁ HUẾ của Lá Quê để tìm hiểu thêm về lịch sử Huế

Kinh thành, địa danh và một vài công trình liên quan

Cửa biển Thuận An qua các thời kỳ thay đổi như thế nào ?

Tìm hiểu về hệ thống thành quách ở cố đô Huế

Chợ Đông Ba có từ khi nào ?

Sông Hương có từ bao giờ ? – Khám Phá Huế

Lăng Cơ Thánh – Vì sao được gọi là lăng Sọ ?

Tên gọi của 13 cửa ra vào Kinh Thành Huế không phải ai cũng biết !

Hoàng thành, Tử Cấm thành và các cung điện

Điện Thái Hòa – Nơi diễn ra các nghi lễ trọng đại của triều Nguyễn

Thế Miếu – Nơi thờ phụng các vua Nguyễn

Hưng Miếu – Nơi thờ thân phụ và thân mẫu vua Gia Long

Cửu đỉnh – Nơi khắc ghi sự giàu có của Tổ Quốc

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

scroll to top